Rabu, 20 Oktober 2021

Teks Deskripsi (Kelas 10)

 


Ayoo ca-kanca diniatke sinau kang temen .... ☺

---------------------------



 KARANGAN DESKRIPSI 


         Deskripsi asale saka tembung tembung description (Bahasa inggris) sing maknane ngambarake nganggo basa. Karangan deskripsi yakuwe karangan utawa tulisan sing nduweni ancas (tujuan) ngambarana sawijining barang / objek kanthi jelas marang pamaca. Miturut kamus besar Bahasa Indonesia ( 2005 : 258) njelasna menawa deskripsi yakuwe andharan utawa nggambarna kanthi tembung – tembung kang jelas lan tarwaca. 

         Deskripsi yakuwe andharan utawa nggambarna kanthi tembung – tembung sawijining barang, papan panggonan, swasana, lan kadadean. Ancas utawa tujuan kiye supaya kaya- kaya pamaca weruh bab kang dideleng, bisa krungu apa sing dirungu, bisa ngambu apa sing bisa diambu, bisa nyicipi sawijining panganan kang dipangan, bisa ngrasakna saengga pamaca nduweni dudutan utawa kesimpulan sing padha karo penulis. 

 Ciri – ciri paragraf deskripsi: 

1. Menehi gegambaran sawijining barang panggonan lan swasana

2. Gegambaran dilakokna kanthi migunakaken panca indra 

3. Ndhuweni ancas ( tujuan ) supaya pamaca kaya-kaya bisa melu ngrungokna, weruh lan ngrasakna apa sing dedeskripsikna dening panulis 

4. Menehi penjelasan ngenani sawijining objek kang dideskripsikna, bisa awjud warna, ukuran sipat lan liya- liyane. 


 Jenis – jenis karangan deskripsi: 

Jenis karangan deskripsi dibagi dadi loro yakuwe deskripsi ekspositori lan deskripsi Impresionatis. 

1. Deskripsi Ekspositori 

 Deskripsi ekspositori minangka karangan sing logis, biasane minangka daftar rincian utawa bab-bab penting sing disusun miturut sistem lan urut-urutan logis objek sing deteliti.

 2. Deskripsi Impresioatis 

 Karangan deskripsi impresionatis minangka karangan kang nggambarna impresi panulise utawa kanggo netralaken pamacane. Deskripsi impresionistis kiye lewug munjeraken marang impresi utawa pamireng bisa nrasakna dhewek utawa nglakokna observasi.


MATURNUWUN ;)


Minggu, 04 Oktober 2020

Kelas 10 (Omah Adat Jawa)

OMAH ADAT JAWA

(JOGLO)


        Omah adat Jawa sing umum dikenal yaiku omah kang nduweni gaya arsitektur joglo. Joglo kuwi kalebu wangunan utama saka omah tradisional Jawa Tengah. Para jalwestri jaman ndhisik nduweni penganggep yaiku para kadang konang ora gampang nduweni omah joglo amarga kuwi khusus kanggo kaum terhormat kaya dene bangsawan, priyagung, maharaja lan pangeran. Amerga omah joglo butuhake material kang akih lan larang regane. Omah joglo uga butuhake lahan kang amba amerga ana bagian kang digunaake nampa tamu kang akih.  Nanging Ing jaman saiki wis arang banget ditemokaké omah wangun joglo. Omah joglo kagolong kuna ing jaman saiki.

        Omah joglo duweni ciri kang khas yaiku payone kang dhuwur lan wujude bujur sangkar. Omah joglo wis arang ditemokake ing jaman saiki, nanging esih ana wangunan joglo kang dadi warisan budaya benda lan esih dilestarikna.

Biasane omah joglo iku ana gebyoge kanggo pepaes. Omah joglo kaperang dadi telu bagean yaitu pendhapa, pringgitas, lan ndalem utawa omah jero.

1. Pendhapa

        Bagean pendhapa arupa bagean ngarep sing nduweni ruangan jembar tanpa sekat-sekat, lan ana saka guru papat ing tengah kang dadi panyangga. Fungsine bagean pendhapa yaiku kanggo nampa tamu utawa ruangan nyante keluawrga lan dolanan bocah-bocah. Bagean pendhapa diapit pengrawit apitan lan tajuk mangkurat. 

        Struktur bangunan pendhopo migunaake umpak kanggo alas soko, 4  soko guru (tiang utama) duweni simbol 4 arah mata angin, lan 12 soko pengarak. Uga ana tumpang sari yaiku susunan balik kang disangga  soko guru. Biasane, tumpang sari ana ing pendopo bangunan kang disusun tingkat. Tingkatan-tingkatan iki duweni arti minangka tingkatan kanggo menyang titik puncak. Miturut kepercayaane wong Jawa, tingkatan-tingkatan iki bakal dadi siji ing siji titik.



2. Pringgitan

        Pringgitan saka tembung pa-ringgit-an, ateges jaman biyen minangka papan kanggo nonton wayang purwa utawa wayang kulit. Ing jaman saiki, omah joglo akeh kang ora nganggo paringgitan amarga saiki yen nanggap wayang bakale digelar ing lapang utawa balai desa. 



3. Omah Dalem utawa Omah Njero

        Ana ing bagean dalem minangka bagean jero omah. Ing jero rungan iki ana telu senthong, yaiku Ana senthong kiwa, senthong tengah, senthong tengen lan ruangan iki sing sifate luwih pribadi. Dalem iki dadi pusate saka omah joglo. Senthong kuwi kamar utawa ruang kanggo ngaso/sare.

                                            omah dalem

                                            senthong/kamar


        Ana Uga bagean gandhok lan pawon. Gandhok iki dipigunakake kanggo nyimpen perabot masak. Ciri-ciri wangunan joglo yakuwi bagean payon pendhapane dhuwur kaya gunung. Perangan payon yakuwi ana empyak, memolo, kili, bahu danyang, untu cakil, gendheng, wuwung, lan talang. Yen dhasaran omah joglo arane ki bebatur kaya dene jobin, jogan, ompak kang warnane cemeng.

Jinis-jinis omah Joglo:

  1. Joglo Lawakan
  2. Joglo Sinom
  3. Joglo Jompongan
  4. Joglo Pangrawit
  5. Joglo Mangkurat
  6. Joglo Hageng
  7. Joglo Semar Tinandhu

Denah Omah Joglo






Minggu, 06 September 2020

Pertemuan ke-4 Kelas 10 (Teks Deskripsi)

 

TEKS DESKRIPSI

 

                               Pangerten Teks Deskripsi

Deskripsi asale saka tembung tembung description (Bahasa inggris) sing maknane ngambarake nganggo basa. Karangan deskripsi yakuwe karangan utawa tulisan sing nduweni ancas (tujuan) ngambarana sawijining barang / objek kanthi jelas marang pamaca. Miturut kamus besar Bahasa Indonesia ( 2005 : 258) njelasna menawa deskripsi yakuwe andharan utawa nggambarna kanthi tembung – tembung kang jelas lan tarwaca.

        Deskripsi yakuwe andharan utawa nggambarna kanthi tembung – tembung sawijining barang, papan panggonan, swasana, lan kadadean. Ancas utawa tujuan kiye supaya kaya- kaya pamaca weruh bab kang dideleng, bisa krungu apa sing dirungu, bisa ngambu apa sing bisa diambu, bisa nyicipi sawijining panganan kang dipangan, bisa ngrasakna saengga pamaca nduweni dudutan utawa kesimpulan sing padha karo penulis.

Teks deskripsi iku tegese teks kanggo nyampaiake informasi anggo cara nggambarake katon jelas marang objek, panggonan, utawa kedadean.

Dadi definisi saka  Teks Deskripsi yaiku jinis karangan kang isine menehi gambaran kahanan apa wae saengga kang maca kaya kaya weruh, ngrungokake, lan ngrasakake apa kang dialami pengarang.

Ciri – ciri paragraf deskripsi:

a.     Menehi gegambaran sawijining barang panggonan lan swasana

b.     Gegambaran dilakokna kanthi migunakaken panca indra

c.      Ndhuweni ancas ( tujuan ) supaya pamaca kaya-kaya bisa melu ngrungokna, weruh lan ngrasakna  apa sing dedeskripsikna dening panulis

d.     Menehi penjelasan ngenani sawijining objek kang dideskripsikna, bisa awjud warna, ukuran sipat lan liya- liyane.

 

Jenis – jenis karangan deskripsi:

Jenis karangan deskripsi dibagi dadi loro yakuwe deskripsi ekspositori lan deskripsi Impresionatis.

1. Deskripsi Ekspositori

           Deskripsi ekspositori minangka karangan sing logis, biasane minangka daftar rincian utawa bab-bab penting sing disusun miturut sistem lan urut-urutan logis objek sing deteliti.


2. Deskripsi Impresioatis

          Karangan deskripsi impresionatis minangka karangan kang nggambarna impresi panulise utawa kanggo netralaken pamacane. Deskripsi impresionistis kiye lewug munjeraken marang impresi utawa pamireng bisa nrasakna dhewek utawa nglakokna observasi.

Urut-Urutan Nulis Deskripsi

·         Netepake objek kang bakal katulis

·         Nemtokake bates objek kajian

·         Observasi kanthi cermat lan tuntas

·         Gawe gambaran kanthi cetha

·         Gawe reng-rengan apa kang arep dikembangke

·         Milih ukara kang pener kanggo nggambarake objek kanthi trep

·         Naliti panulisan supaya dadi tulisan kang trep

 

Senin, 24 Agustus 2020

Materi ke3 Kelas 10 (Pawarta)

PAWARTA BASA JAWA

 

A.   Pangertene pawarta

 

Pawarta yaiku informasi anyar utawa informasi ngenani sawijining prastawa kang dumadi, dilumantarke wujud cetak, siaran, internet, utawa saka pirembugan marang wong liya utawa pamireng.

Pawarta duwe titenan (ciri-ciri) kaya kasebut ing ngisor iki :

·         Tinemu ing akal (penalaran logis).

·         Informasi pepak kang jumbuh karo rumus 5W + 1H.

·         Struktur basa trep.

·         Diksi trep ora ambigu.

·         Narik kawigaten.

·         Basa kang nengsemake.

 

B.   Perangane pawarta

Perangane pawarta ing antarane yaiku :

1.       1. Headline (judul/irah-irahan).

2.     2. Deadline (batas wektu).

3.     3.  Lead (teras pawarta).

4.       4.  Body language (surasane pawarta/bahasa tubuh)

 

C.    Unsur-unsur pawarta

Unsur-unsur kang kudu ana ing pawarta yaiku 5W + 1H :

1.     1. What (apa) : pawarta babagan apa.
1.     2. Where (ing ngendi) : ana ing ngendi pawarta kasebut.
2.     3. When (kapan) : kapan kedadean/prastawa kang dipawartakake.
3.     4. Why (kenang apa) : kenang apa bisa kedadeyan kaya mangkono.
4.     5. Who (sapa) : sapa wae kang ana ing njero pawarta.
5.     6. How (kepiye) : kepiye cara ngrampungake prastawa kasebut

 

D.   Sifat pawarta

a.       Aktual (anyar).

b.      Jarak (adoh/cedhak).

c.       Penting.

d.      Akibat.

e.      Congkrah/konflik.

f.        Tintrim (ketegangan)

g.       Kemajuwane inovasi utawa owah-owahan teknologi.

h.      Emosi.

i.         Humor.

 

E.    Nilai pawarta

Ngenani nilai pawarta, ana pangerten kang ngandharake patang nilai pawarta

(Syamsul M.Romli), yaiku :

1.      1. Cepet, yaiku aktual lan pas wektune. Pawarta iku sabisa-bisane ngandharake sawijining                                     bab/prastawa kang anyar.
2.  Nyata, yaiku informasi babagan sawijining fakta kang dumadi saka kedadeyan nyata, panemu, lan                    pratelan sumber pawarta.
3.  Penting, yaiku sesambungan karo wong akeh.
4.  Menarik, yaiku bisa narik kawigatene para pamiyarsane.

 

F.      Etika nulis pawarta

Ø              Ã˜Objektif
Ø              Ã˜Cover both side (Bertanggung jawab)

 

G.   Teknik nulis pawarta

1.      1. Pengorganisasian/ngumpulake fakta/data. Data ing kene bisa awujud wawancara (wawan rembug), kedadeyan langsung, utawa data-data tinulis.
2.      Nemtokake teras berita (lead).
3.      Milih tembung-tembung kang jumbuh karo pawarta, nggunakake alur kang runtut aja  molak-malik utawa dienjah-enjah/dilompati supaya ora mbingungake pamiyarsa.
4. Ngawiti nulis kanthi jenjem lan temenan

Rabu, 12 Agustus 2020

Pertemuan ke-2 Kelas 10 (Cerkak)

 


Materi Cerkak (Cerita Cekak)

A.   Pangerten Cerkak

Cerita cekak (cerkak) yaiku sawijining karangan kang nyeritakake bab-bab kang ana gegayutane karo lelakone manungso. Crita ing cerkak dumadi andhedhasar saka urutan sawijining kedadean utawa prastawa. Prastawa ing cerkak dilakoni dening paraga, lan paraga kasebut nglakoni rerangkening konflik saengga kedadean, paraga, lan konflik iku kalebu unsur pokok jroning cerkak.

Cerkak kang becik yaiku ceriyane urut lan prasaja, nyeritakake sawijining paraga saka pitepangan nganti pungkasaning crita kanthi kang gampang dimangerteni.

Crita cekak (cerkak) nduweni ciri-ciri kaya ing ngisor iki.

1.      Critane ringkes.

2.      Ana gegayutane karo lelakone manungsa.

3.      Alur crita dumadi saka wiwitan, dredah (bertengkar; berkelahi; berselisih), lan ngrampungake perkara.

4.      Cacahe tembung kurang saka sewu tembung.

B.     Unsur Intrinsik Cerkak

            Cerkak nduweni unsur sing mbangun crita saka njero crito kasebut. Unsur kasebu diarani unsur intrinsik. Unsur intrinsik kaya ta tema, latar, punjering crita/sudut pandang, alur/plot, penokohan, lan konflik.

1.    Tema

Tema yaiku pokok jroning crita utawa masalah sing utama kang dadi lelandhesan/undhering crita.

2.    Setting/Latar

Setting ngemot wektu, papan/panggonan, lan swasana jroning crita.

3.   Punjering Crita (Sudut Pandang)

Sudut pandang utawa punjering crita yaiku penulis anggone ngetrapake awake naliko nyeritakake. 

Punjering crita kaperang dadi telu yaiku:

a.    Panganggit nggunakake sudut pandang paraga utama lan tembung sesulih wong kapisan, nyritakake apa kang dilakoni penulise.

b. Panganggite nggunakake sudut pandang liyane, dheweke luwih akeh ngamati saka njabaning crita tinimbang sajroning crita. Panganggite biyasane nggunakake tembung sesulih wong katelu.

c.  Panganggite nggunakake sudut pandang impersonal, dheweke sanyatane dumunung ing sanjabane crita, mung sarwa nyawang, ngrungokake, lan ngreti. Pangangite nyawang paraga nganti sajroning pikiran lan atine. Mula panganggit ing kene bisa nyritakake rahasia batine paraga.

4.      Alur/Plot

Alur utawa plot yaiku lelakone para paraga wiwit lekas nganti pungkasan. Alur kadhapuk kanthi urutan kedadean. Alur kaperang dadi loro yaiku:

   1)  Alur Maju (Progresif) yaiku prastawa iku lumaku kanthi trap-trapan adhedhasar kronologi tumuju ing alur crita.

     2)   Alur Mundur (Flashback progresif) yaiku kang gegayutan karo prastawa kang lagi dumadi.


        Ana sajroning alur kuwi  mau ana limang jinis kang nyusun alur wacan, yaiku:

     a.     Exposition, yaiku nepungake kahanan, paraga, uga gegayutan antarane paraga siji lan sijine kang diceritakake.

      b.      Complication, yaiku njlentrehake kedadean kang ndekekake sumbering perkara.

      c.       Rising Action, yaiku wimbuhing perkara kang dialami dening paragane.

   d.   Turning Point, yaiku mentokake paraga bisa ngrampungi perkoro apa orane. Paraga iku uga disebut klimak.

   e. Ending, yaiku kabeh perkara kang diadhepi dening para paragane wis bisa dirampungake.

 

5.      Penokohan

Penokohan iku nggambarake karakter kanggo paraga. Paraga bisa dimangerteni karakter saka tumindake, ciri fisike, lingkungane, lan sapiturute.

 

6.      Konflik

Konflikyaiku perkara kang dadi punjere crita. Ing perangan iki pancen diketokake perkara kang ndadekake crita iki dadi narik kawigaten.

 


C.    Nemtokake Nilai Lurur Ing Jroning Cerkak

Saliyane unsur intrinsik, cerkak ugo nduweni saperangan babagan kang diarani ‘nilai’ ing njerone nilai kasebut kaperang dadi sanga, yaiku.

1.    Nilai budaya, nilai iki ana gegayutane karo pemikir, pakulinan, lan asil karya cipta.

2.    Nilai sosial, nilai iki ana gegayutane karo tindak-tanduk ing pasrawungan antarane wong siji lan sijine.

3.   Nilai moral, nilai iki ana gegayutane karo tumindak becik lan ala minangka dhasar panguripan manungsa lan masyarakat.

4.   Nilai religius, nilai iki ana gegayutane karo tuntunan agama lan kapitayan.

5.   Nilai pendhidhikan, nilai iki ana gegayutane karo owah-owahan tindak-tanduk ala dadi becik.

6. Nilai estetis/kaendahan, nilai iki ana gegayutane karo bab-bab kang narik kawigaten kaendahan seni utawa nyenengake.

7.      Nilai etika, nilai iki ana gegayutane karo subasita ing bebrayan.

8.      Nilai politis, nilai iki ana gegayutane karo pamerentah.

9.      Nilai kemanusiaan, nilai iki ana gegayutane karo sipat-sipat manungsa.


D.      Gawe Sinopsis Cerkak

Sinopsis cerkak yaiku ringkesane crita saka cerkak. Sinopsis nduweni ciri-ciri kaya ing ngisor iki.

1.      Alur ing sinopsis kucu jumbuh karo crita asline.

2.      Basa kang digunakke jinis persuasif saengga pamaca manut karo kekarepane penulis crita.

3.      Narik kawigaten pamaca.

4.      Anane dredah lan masalah kanthi ringkes.

5.      Gawe gorehe ati pamaca.


Funsgi sinopsi yaiku:

1.      Menehi gegambaran ringkes ngenani urut-urutane lan isine crita.

2.      Ntathet gagasan pokok utawa gagasan kang dianggep wigati.

3.      Nulis ringkesan saka gagasan kang dianggep wigati.

4.      Migunakake ukara kang cetha, gampang dimangerteni, efektif, lan narik kawigaten nalika nulis ringkesan crita.

5.      Kanggo nulis dialog utawa monolog paraga sacukupe wae.

6.      Sinopsik ora entuk nyimpang saka crita asline.


___Maturnuwun...☺____